Artikelen

Landbouw: maak van niche gangbaar, kies voor kwaliteit

Nederland bestaat voor 54 procent uit boerenland.  Een hectare landbouwgrond (10.000 vierkante meter) levert afgezien van de export van machines, kunstmest en ‘gewasbeschermingsmiddelen’ gemiddeld omstreeks 10.000 euro op, oftewel 1 euro per vierkante meter. Tussen 1950 en 2015 vertienvoudigde de productiewaarde van de Nederlandse landbouw. De bijdrage aan het BNP (Bruto Nationaal Product) daalde in dezelfde periode van 15 naar 1,5 procent.

Het nadelige prijskaartje (stikstof, methaan, CO2, kapotgereden wegen, verbrande varkens en kippen) zal veel grootstedelingen ontgaan en misschien wel worst wezen. Als de worst maar goedkoop kan worden aangeschaft. Het platteland kennen ze voornamelijk van het gezellige Boer zoekt vrouw. Het is een veeg teken dat de vanwege traditie en expertise vaak terecht geprezen boeren in 2018 slechts 2,9 procent biologisch gecertificeerd voedsel leverden. Vergelijk dat met landen als Oostenrijk (22 procent), Estland (19 procent) en Zweden (18 procent). Italië maakte in één jaar met 3 procent een groeispurt naar 15 procent. Ook onze buurlanden Duitsland (8 %) en België (6 %) doen het veel beter wat betreft kwaliteit-rijk voedsel dat natuur& milieu (veel) minder belast.

Vervuiling, eindeloze maïsvelden (veevoedsel), de met Round Up doodgespoten akkers, je ziet het alleen maar als je het wilt en kunt zien. In mijn eigen omgeving, Noordoost Friesland, sprak ik bij gedwongen pauzes voor ophaalbruggen menig toerist die opgewonden gesticulerend vertelde van de schitterende vergezichten. Ze raceten op hun elektrische fietsen langs de mega-stallen zonder de koeien te zien. Wat ze roken was de vers uitgereden varkensmest, aangevoerd in vrachtwagens vanuit provincies met de meeste intensieve veehouderij: Brabant, Gelderland en Overijssel.

Dit is uw land: 2,3 miljoen hectare landbouwgrond met verhoudingsgewijs boeren als belangrijkste rentmeesters die bepalen hoe het land er over 50 jaar uit zou moeten zien. Om de relatief reusachtig veestapel te voeden is ook ander land nodig. Met 4,3 miljoen ton (4,3.000.000.000) soja was Nederland vorig jaar na China de grootste importeur. In Brazilië was het in 2018 met 25,9 miljard dollar het meest succesvolle exportproduct. De Nederlandse import was een verdubbeling ten opzichte van 2013, toen wetenschappers berekenden dat voor die hoeveelheid 780.000 hectare aan landbouwgrond nodig was.

Door een onverwachte uitspraak van de Raad van State die natuur moet beschermen tegen teveel stikstof staan plotseling vele duizenden vergunningen in woning-, wegenbouw en vooral de agrarische sector in de wachtkamer. Vooruitlopend op een advies van de commissie Remkes deze maand slijpt de ijzersterke landbouwlobby onder leiding van Marc Calon de messen. De LTO-voorzitter vraagt zich af ( in de Telegraaf) of de natuurgebiedjes ‘wel goed liggen’, en of de natuur alles moet bepalen ‘wat wij mogen in Nederland.’ Laat staan dat hij zich druk maakt over wat er ver weg in het Amazonegebied gebeurt. Weg dus met de natuur die de vrije koopmansgeest alleen maar verstikt, aldus ‘onze’ opperrentmeester.

Ik luister liever naar een andere recent teruggetreden rentmeester, Albert Schimmelpenninck van landgoed Twickel die maar één oplossing ziet voor het probleem van veel te veel landbouwdieren per vierkante meter kostbaar land. Verminder de veestapel met tweederde, doe dat niet in korte tijd, maar trek er een lange periode voor uit. Zijn plan past veel beter bij de kringloopvisie van minster Carola Schouten. Maak van niche gangbaar, kies voor kwaliteit. Ook een bewijs van vrije koopmansgeest, maar niet die van de (verstikkende) korte termijn.

Kees Kooman, auteur van o.a. Nieuw Boeren: Je leent het land van je kinderen.