Artikelen

Dijksma moet kiezen: rentmeester of koopman

De in nood verkerende ‘melkboeren’ hebben hun hoop gevestigd op het spoedberaad van de ministers van Landbouw op 7 september in Brussel. De Nederlandse afgevaardigde, staatssecretaris Sharon Dijksma, opereert daar vanuit een spagaat: kiezen voor korte of lange termijn. Reist zij af als rentmeester of als koopman?

De in nood verkerende ‘melkboeren’ hebben hun hoop gevestigd op het spoedberaad van de ministers van Landbouw op 7 september in Brussel. De Nederlandse afgevaardigde, staatssecretaris Sharon Dijksma, opereert daar vanuit een spagaat: kiezen voor korte of lange termijn.Reist zij af als rentmeester of als koopman?

Veel boeren hebben het loslaten van de melkquota (maxima, bij overschrijding bestraft met een ‘superheffing’) op 1 april 2015 aangegrepen om te investeren in vee, grotere stallen en bijpassende kolossale landbouwmachines. In kwamen er 111.000 koeien bij. Alleen werd nauwelijks rekening gehouden met de gevolgen voor natuur: meer (kracht)voer en natuurlijk ook meer poep. En daarmee het passeren van door Europa aangegeven milieugrenzen, vastgelegd in het ‘fosfaatplafond’. Daarin wordt aan de hand van data (aantal dieren, hoeveelheid voeding, oppervlakte en vooral: hoeveelheid mest) gemeten wat de schade kan zijn voor de natuur.

Het platteland is in een halve eeuw tijd geruisloos veranderd in een soort van groene woestijn, waar maar één ding telt: zoveel mogelijk snelgroeiend en eiwitrijk gras, waarvan zoveel mogelijk koeien kunnen eten. Ieder bloemetje wordt daarbij als onkruid beschouwd. Biodiversiteit verdween, en een slachting vond plaats onder de weidevogels. Weidegang wordt intussen steeds zeldzamer, want tijd (nodig om de dieren naar hun melkrobots te leiden) is geld.

Dijksma heeft niet alleen te maken met natuurorganisaties en noodlijdende boeren, zij moet ook de ‘derogatie’ bewaken, een cadeautje van Brussel dat Nederland de gelegenheid biedt 20 % meer bemesting toe te staan dan omringende landen. Het voordeel heeft te maken met de veronderstelde vruchtbaarheid van de Nederlandse bodem. Maar het CBS, dat de vereiste data registreert, hees afgelopen lente al de stormbal. Ons land ging eind 2014 ‘door het (fosfaat)plafond’.

Inmiddels belandde ook de melkprijs in een vrije val. Bijna alle boeren, voorop de grote investeerders, leggen op iedere liter tussen de 5 en 10 cent toe. Alarm.

Ten koste van alles moet voorkomen worden dat het geschenk van de derogatie gevaar loopt. Dan raakt Nederland zeker de toppositie kwijt als exporteur en zijn investeringen zoals megastallen voor niets geweest: ruim 70 % van de productie is bestemd voor de wereldmarkt. Maar ja, het probleem van alle poep op een relatief klein oppervlak…. Professoren als Jan Douwe van der Ploeg en Theunis Piersma waarschuwden in de aanloop naar april 2015 voor de onmogelijke situatie, waar veel voorstanders zoals de LTO (Land en Tuinbouworganisatie) het moment uitriepen tot bevrijdingsdag.

Van feestelijke gevoelens is geen sprake meer. Je hoeft geen professor te zijn om te begrijpen dat Brussel nooit meer teruggrijpt naar prijsbepalende ingrepen zoals quota. De vrije markt is er heilig verklaard, maar wel binnen steeds strengere milieunormen. Wat dan? Dijksma heeft daarbij ook nog eens (exclusief voor Nederland) in juli j.l. aan de noodrem getrokken met het instellen van ‘fosfaatrechten’, een manier om onbeperkt groeien zonder rekening te houden met Europese milieunormen tegen te gaan. Aan de hand van nader te bepalen ijk-data moeten de melkveehouders die rechten verdienen.

Boeren gaan op 7 september protesteren in België, maar waartegen? De lage melkprijs wordt mede bepaald door het veel te grote aanbod, o.a. uit Nieuw-Zeeland, dat met negen keer zoveel ruimte veel minder last heeft van het verwerken van mest. Boerendochter en politica Helma Lodders uit Zeewolde (VVD) weet het wel: weg met al die beperkende, veel te dure regeltjes voor mens en natuur. Zo kunnen de boeren hier weer fatsoenlijk verdienen. Zal het toeval zijn dat haar gemeente op een lijst van plaatsen met weidegang op de een-na-laatste plaats staat, op nummer 315, met slechts 24 % grazende dieren? Dijksma wil een landelijk gemiddelde van 80 %.

Het rentmeesterschap, nodig om een mooi en gezond landschap achter te laten voor toekomstige generaties, kan Lodders weinig schelen.