Artikelen

De koning van het grasland

In juni gaat het toneelstuk De koning van het grasland in première en voor het zo ver is, vraag ik op deze plek om een applausje voor mezelf. Degenen die mij wat beter kennen dan alleen op digitale afstand kan worden bepaald, weten dat het dan een serieuze zaak moet betreffen.

En niets te maken heeft met een van de vele masturbatieshows, tegenwoordig te doen gebruikelijk op het internet en in andere publieke domeinen. YouTube vaart wel bij alle vergaande ijdeltuiterij. Sommige politici zie ik er ook voor aan om de hand aan zichzelf te slaan, zuiver symbolisch natuurlijk en altijd een grote spiegel in de buurt.

Je kunt tegenwoordig ook niet meer met goed fatsoen de term ‘publieke vrouw’ gebruiken om het maar niet te hoeven hebben over ‘hoer’. Kan niet, want iedereen is publiek bezit geworden. Je struikelt over de publieke mannen en vrouwen. Hoe meer bezoekers er met de klik-muis ‘overheen gaan’, hoe beter het is. Het heeft mogelijk te maken met de komst van een nieuw boek, Dit is uw land, maar zelfs ik mag mij verheugen op een toenemende belangstelling in het publieke domein van het internet dat ik – opgestaan met een slecht humeur – ook weleens wil vergelijken met het open riool.

Tjeerd Bischoff, de schrijver van het eerder genoemde toneelstuk, heeft zich laten inspireren door het boek Boerenbloed, niet toevallig geschreven door de ik-zegger in dit verhaal. Voor het geval u het nog niet weet: ik woon in Ee, een nietig terpdorp nabij Dokkum, te midden van melkveehouders, soms oneerbiedig ‘melkboeren’ genoemd.

De sector staat, vanwege aangescherpte milieunormen, ook weer niet toevallig innig verstrengeld met de wens nog meer (zuivel) te produceren dan tot dusver al het geval was, voortdurend in de schijnwerpers. De mest staat centraal. Ergens in het boek Boerenbloed heb ik het over poeplawines die in één moeite door onze nationale vogel de grutto hebben bedolven. Dan zijn we beland bij de koning van het grasland, waarmee natuurlijk niet Alexander wordt bedoeld. Die weet alles van water, maar niets van melk.

De eerste grutto’s zijn weer gesignaleerd in Friesland. Een van de, van een kleine chip voorziene, vogels draagt de naam Amalia, inderdaad vernoemd naar de ‘dochter van’. Een overtuigd republikein als ik ben, heeft niets met koninklijke trivia, maar begrijpt heel goed dat je in een land waar alles moet draaien om handel er alles aan wilt doen om de publieke interesse te trekken. De meeste grutto’s riskeren alle gevaren van een 10.000 kilometer lange trektocht, o.a. over de Sahara, geheel tevergeefs. Hun broedplaatsen zijn opgeofferd aan de intensieve landbouw en veeteelt.

Het was beslist toeval dat de avond waarop vogelliefhebbers de terugkeer van de vliegende Amalia vierden in Britswerd, ik hemelsbreed een paar kilometer verderop onder de rook van Leeuwarden het middelpunt van belangstelling mocht zijn van Friese, frisse boerinnen. De uitnodiging dankte ik aan Boerenbloed. Wie is die man uit Ee die klaarblijkelijk de wijsheid in pacht lijkt te hebben, want de door hem beschreven melkveehouders leken warempel wel over een glazen bol te beschikken? De dames keken me niet alleen maar welwillend aan. ‘Iedere week’, zo sprak een van de felste critici, terwijl haar ogen vuur spuwden, ‘staan we wel drie keer in de krant. En het zijn altijd negatieve verhalen.’

De organisatrice toonde een filmpje (YouTube!) van een Amerikaan wiens toespraak bol stond van de complimenten voor ‘hoeders en voeders’ van niet alleen vaderland, maar zelfs de gehele wereld. ‘Dankzij één procent (de agrariërs) hoefde de andere 99 procent zich nooit te bekommeren over een goedgevulde proviandkast’ – daar kwam het betoog van de hoogwaardigheidsbekleder op neer. Het klopt: er is maar één land in de wereld dat Nederland verslaat als ‘intensieve’ landbouwexporteur en dat zijn de Verenigde Staten van Amerika.

Ik heb de Friese boerinnen plechtig moeten beloven nooit meer te spreken van ‘megastallen’, want die term roept alleen maar negatieve gevoelens op. Ze hebben inmiddels genoeg drek over zich heen gekieperd gekregen. Maar uiteindelijk werden we het eens over een soort van compromis. Zij en hun families zitten gevangen in een systeem (waarin voeding zoals zuivel een wegwerpartikel is geworden) waaraan nauwelijks te ontsnappen valt. Je gaat wel of niet mee in de ratrace. Laat dat nu precies de boodschap zijn van Boerenbloed en het daarop geïnspireerde het toneelstuk De Koning van het grasland. Dus: applaus voor de boodschappers. Even opzij Jesse!

KEES KOOMAN